İnternet Hızını Artırmak İçin DNS Değiştirme

Birkaç yıl önce evdeki internetin "yavaşladığını" düşünüp servis sağlayıcımı arayacaktım. Hız testi normal çıkıyordu ama siteler bir türlü açılmıyor, sayfa yüklenirken tarayıcı uzun uzun bekliyordu. Sorunun bant genişliğiyle ilgisi yoktu; modemin varsayılan DNS sunucusu tembellik ediyordu. O gün öğrendiğim şey, o zamandan beri kurduğum hemen her bilgisayarda ilk yaptığım ayara dönüştü. Aşağıda hem dns nedir nasıl değiştirilir sorusunu kendi deneyimimle anlatıyorum hem de hangi durumda gerçekten fark yaratacağını, hangi durumda boşa emek olacağını söylüyorum.

DNS tam olarak ne yapıyor?

İnternette her sunucunun bir IP adresi var; ama kimse "185.x.x.x" diye adres yazmıyor. DNS (Domain Name System), yazdığınız alan adını IP adresine çeviren telefon rehberi gibi çalışıyor. Tarayıcıya bir adres yazdığınızda şu sıra işliyor:

• Bilgisayar önce kendi DNS önbelleğine bakıyor.
• Bulamazsa ayarlı DNS sunucusuna soruyor.
• Sunucu IP'yi döndürüyor, bağlantı ancak ondan sonra kuruluyor.

Yani DNS yanıtı gelene kadar hiçbir veri akmıyor. Bu bekleme normalde milisaniyelerle ölçülür; ama sunucu yavaşsa, yoğunsa ya da uzaktaysa her yeni alan adı için ekstra gecikme biriktirir. Bir sayfada onlarca farklı alan adından kaynak çekildiğini düşünün — gecikme çarpan etkisiyle büyür. İşte "hız testi iyi ama site açılmıyor" hissinin arkasındaki en sık sebep bu. Bağlantının tamamen kopması ise farklı bir konu; onu ayrı bir yazıda internet bağlantısı kopmasının nedenleri başlığı altında anlatmıştım.

DNS değiştirmek neyi düzeltir, neyi düzeltmez?

Beklentiyi baştan doğru kurmak lazım, çünkü bu konuda internette çok abartılı iddia var.

Düzeltir: Sayfaların ilk açılma gecikmesi, "sunucu bulunamadı" hataları, bazı sitelerin rastgele açılmaması, modemin kendi DNS önbelleğinin şişmesinden kaynaklanan tuhaflıklar.

Düzeltmez: İndirme hızınız artmaz. 20 Mbit hattınız 50 Mbit olmaz. Video kalitesi yükselmez. Wi-Fi sinyalinizin zayıflığıyla da hiç ilgisi yok — o durumda Wi-Fi hızını artırma yöntemlerine, kanal seçimine ve modem konumuna bakmanız gerekir.

Ben en belirgin farkı, çok sekmeyle çalıştığım günlerde ve mobil cihazlarda gördüm. Telefonda özellikle uygulama içi içeriklerin yüklenmesi hissedilir şekilde hızlandı.

Hangi DNS'i seçmeli? Önce ölçün

Herkes için en hızlı tek bir DNS yok. Sizin konumunuza, servis sağlayıcınıza ve o sunucunun size en yakın noktasına göre değişir. Bu yüzden ben körlemesine ayarlamak yerine ölçüyorum. Komut satırından basit bir yol var:

1. Windows'ta Komut İstemi'ni, macOS/Linux'ta Terminal'i açın.
2. ping 1.1.1.1 yazıp yanıt sürelerine bakın.
3. Aynısını 8.8.8.8 ve 9.9.9.9 için tekrarlayın.
4. Bir de modeminizin adresine (genelde 192.168.1.1) ping atın; yerel değeri referans alın.

Düşük ve istikrarlı değer verenler adaydır. Tek seferlik 12 ms yerine, sürekli 20 ms veren bir sunucu daha iyidir; dalgalanma en can sıkıcı olan şey.

Birincil ve ikincil olarak farklı sağlayıcıları karıştırmamanızı öneririm; biri kesildiğinde diğerine geçişte tutarsız sonuçlar alabiliyorsunuz.

Adım adım değiştirme

Windows

• Ayarlar → Ağ ve İnternet → bağlı olduğunuz ağ → IP ayarları → Düzenle.
• "Manuel" seçin, IPv4'ü açın, tercih edilen ve alternatif DNS alanlarını doldurun.
• Kaydedin, ardından komut satırında ipconfig /flushdns ile önbelleği temizleyin.

Android

• Ayarlar → Ağ ve internet → Özel DNS (Private DNS).
• "Özel DNS sağlayıcısı ana bilgisayar adı" seçip one.one.one.one ya da dns.google yazın.
• Bu yöntem hem Wi-Fi'de hem mobil veride çalışır ve şifreli olur.

iPhone

• Ayarlar → Wi-Fi → ağın yanındaki (i) → DNS'i Yapılandır → Manuel.
• Eski sunucuları silip yenilerini ekleyin. Bu ayar sadece o Wi-Fi ağı için geçerlidir.

Modem üzerinden (en pratiği)

Tek tek cihazlarla uğraşmak istemiyorsanız, modemin yönetim arayüzüne girip DHCP ayarlarındaki DNS alanlarını değiştirin. O andan sonra ağa bağlanan televizyon, konsol, akıllı priz — hepsi yeni DNS'i kullanır. Değişikliğin oturması için modemi doğru şekilde yeniden başlatmakta fayda var; fişi çekip 30 saniye beklemek, arayüzden yapılan "restart"tan bazen daha temiz sonuç veriyor.

Sonrasında dikkat ettiğim şeyler

Değişikliği yaptıktan sonra hemen "oldu" demeyin. Ben şu üç kontrolü yapıyorum: tarayıcı önbelleğini temizleyip birkaç farklı siteyi açıyorum, bankacılık ve iş uygulamalarının çalıştığından emin oluyorum